Cách dạy con biết ... sợ

Phần lớn chúng ta thường thấy bố mẹ luôn mong muốn con mình trở nên mạnh mẽ, dũng cảm trong cuộc sống. Nhưng đôi khi bố mẹ cũng cần dạy con biết "sợ" nữa đấy.
PN - “Sợ” là một trạng thái tâm lý khi người ta đối mặt với những tình huống, hoàn cảnh, hiện tượng khó khăn, bất ngờ, không tự chủ… “Sợ” cũng là một giới hạn (ngưỡng) để con người tránh đi vào những mối nguy hiểm.

Đối với trẻ, người lớn cần phải dạy trẻ biết khi nào sợ và sợ những thứ gì, đừng để cái sợ trở thành một nỗi ám ảnh khiến trẻ mất tự tin, cũng đừng để trẻ không biết sợ mà trở nên liều lĩnh.

Ảnh: Phùng Huy

Phải biết sợ!
Tôi giật mình khi thấy con gái, lúc đó vừa hơn một tuổi, chạy theo một con… nhện to, định bắt cho bằng được. Không thể biết nhện có độc hay không nhưng rõ ràng “chơi với nhện” là không an toàn chút nào, nên tôi liền đuổi con nhện đi và nói với con: “Ẹ, ẹ lắm, không chơi được với con đó đâu!”. Một đứa trẻ vừa biết đi hẳn không thể hiểu được thế nào là nguy hiểm, tôi chỉ có thể “báo hiệu” rằng con nhện “rất bẩn”, không chơi được.
Từ đó trở đi, thấy có con gì không sạch sẽ hoặc có tiềm ẩn nguy hiểm, tôi luôn chỉ cho con thấy và đuổi nó đi, đồng thời kêu “ẹ, ẹ”. Tôi nghĩ rằng cần cho con thấy “con gì” (từ đó mở rộng ra đến “cái gì”) không được đến gần để con biết con vật đó nên tránh nhưng không làm con sợ hãi không cần thiết. Có lần, con tôi thấy ngọn nến đang cháy liền đưa tay vào… bắt lấy, tôi giật mình ngăn lại. Sau đó, tôi làm động tác bắt ngọn lửa và giả bộ kêu lên “nóng, nóng quá, phỏng tay rồi”, nhờ vậy con tôi hiểu rằng không nên cho tay vào ngọn lửa.

Sợ phải đúng “cách”
Một vị khách đến nhà, thấy con tôi đang chơi với con nhện bằng nhựa thì giật mình kêu lên: “Trời, con nhện ghê vậy mà sao anh để con bé chơi?”. Tôi cười nói: “Nhện giả mà sợ gì? Con bé chỉ sợ nhện thật thôi!”. Như vậy, có những điều không cần sợ, không nên sợ.
Tuy vậy, khi con còn nhỏ thì cha mẹ giữ con bên mình, nhưng không thể lường hết cũng như bảo vệ con khỏi mọi rủi ro. Vì thế, tốt hơn hết là phải dạy con tránh những rủi ro đó. Khi con tôi hai tuổi, tôi luôn dặn: “Con thấy con gì, cái gì mà ba chưa nói với con về nó thì phải tránh xa, không được đến gần!”. Tôi lo xa, lỡ con gặp rắn rết hoặc con gì đó độc hại mà nó chưa từng thấy, lại đến gần thì có thể bị nguy hiểm.
Tức là, trẻ phải biết sợ đúng “cách”. Người lớn phải giúp cho trẻ biết cái gì đáng sợ, cái gì không đáng sợ. Điều gì cũng sợ thì trẻ trở nên rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin, khả năng tự lập, tự chủ sẽ thấp. Kinh nghiệm cho thấy, người nào ít sợ (ít, chứ không có nghĩa là không sợ) thì dạn dĩ và dễ thành công hơn, bởi họ thích nghi với hoàn cảnh tốt hơn, tự mình xoay xở tốt hơn.

Dạy con kỹ năng phán đoán và xử lý
Có lần, tôi bảo con sang nhà hàng xóm để mua đồ, con bé không dám đi, vì chưa lần nào đi một mình. Tôi nói: “Con đi đi, ba đứng đây nhìn”. Tôi đứng trước cửa nhà dõi theo bước con; nó rụt rè vừa đi vừa ngoái cổ nhìn lại, thấy tôi vẫn đứng đó thì yên tâm đi tiếp. Chừng mua đồ xong về, tôi hỏi: “Con có sợ không?”, con bé hồn nhiên: “Con không sợ, có ba đứng đó mà!”. Tôi cười nói: “Đâu có gì phải sợ! Không có ba đứng đó thì cũng đâu có ai làm gì con!”. Nhưng liền đó, tôi phải dặn con không tự ý đi xa nhà một mình, không nghe lời người lạ dụ dỗ… Như vậy, sợ và không sợ phải luôn đi cùng với nhau, không thể lúc nào cũng không sợ hay lúc nào cũng sợ hãi.
Con tôi rất thích chương trình truyền hình “Con đã lớn khôn”. Khi xem cùng con, tôi luôn phân tích những tình huống nên sợ hay không nên sợ. Chẳng hạn, phải “sợ” khi đi dưới lòng đường, vì có rất nhiều xe; nhưng không cần sợ khi thấy có ông già đang chống gậy trên đường… Tôi nghĩ rằng, mình không thể dạy tất cả mọi điều cho con, quan trọng là định ra cho con “đại khái” những khu vực nên và không nên, đồng thời rèn cho con khả năng phán đoán, xử lý tình huống. Có như vậy, con mới phát triển bình thường và có thể tự chủ trong cuộc sống mà không quá lệ thuộc cha mẹ.
Nguồn tin: shopdochoicuabe.blogspot.com